Sut mae'n cael ei wneud
How it's made
A ydych erioed wedi meddwl sut yr ydych yn cychwyn gyda llaeth ac yn gorffen gyda chaws? Gobeithio y bydd y canllaw cam wrth gam yma o help!
Wel, yn gyntaf peth, mae’n amhosib gwneud caws o safon dda gyda llaeth gwael, felly mae’n hanfodol bod safon y llaeth yn gynaliadwy. Mae ein aelodau, fodd bynnag, yn cael eu cydnabod yn gyson am gynhyrchu llaeth o safon uwch na’r canran safon genedlaethol.
Cam 1
Cesglir llaeth gan ein aelodau saith niwrnod yr wythnos, 52 wythnos y flwyddyn. Gwneir profion safon ar y fferm. Unwaith y daw i’r llaethdy mae’r llaeth yn cael ei bwmpio i’r seilo a’i basteureiddio. Mae pasteureiddio yn lladd unrhyw facteria niweidiol heb effeithio ar gyfansoddiad maeth y llaeth. Ar ôl pasteureiddio, cludir y llaeth i’r cafnau gwneud caws ar gyfer y cam nesaf
Cam 2
Yna ychwanegir triniaethau cychwynnol (‘starter cultures’). ‘Starter’ yw cymysg arbennig o facteria sy’n digwydd yn naturiol mewn llaeth; maent yn adeiladu’r asidedd ac yn suro’r llaeth.
Cam 3
Nawr, ychwanegir renet llysieuol, ac os ydym yn gwneud caws lliw, ychwanegir Annatto hefyd. Unwaith mae’r renet wedi ei ychwanegu mae’n ceulo’r llaeth ac yn gwneud iddo wahanu i ‘geuled’ a ‘maidd’, Torrir y ceuled gyda chyllyll miniog a’i basio ymlaen i’r peiriant Cheddareiddio, lle y gwauir y ceuled gyda’i gilydd. Yna caiff ei falu i sglodion bychan a’i gludo i’r byrddau agored.
Cam 4
Tra bod y ceuled yn cael ei gymysgu a’i droi ar y byrddau caws, mae mwy a mwy o faidd yn cael ei ddiferu i ffwrdd.
Cam 5
Mae’r ceulion yn cael eu halltu â llaw. Yna cywasgir y ‘sglodion’ ceuled mewn mowldiau crwn neu ei roi mewn ffurfwyr blociau i wneud blociau caws hirsgwar 20kg.
Cam 6
Yna caiff ei selio dan wactod a’i bacio i focsys cardbord a’u rhoi o’r neilltu mewn storfa oer a thywyll er mwyn aeddfedu. Gall y broses aeddfedu gymryd hyd at 2 flynedd! Mae ein Graddwyr Caws profiadol yn monitro blas y caws yn barhaus. Fel mae caws yn heneiddio, daw ei flas yn llawnach a chryfach.
Rhag ofn eich bod yn tybio beth sydd yn digwydd i’r maidd, caiff ei ddwysáu trwy beiriant gwrthdroi osmosis ac fe’i gwerthir i gwmni sy’n ei brosesu i borthiant anifeiliaid - sicrheir nad oes unrhyw beth yn cael ei wastraffu!
